Cách kiểm tra SPD còn hoạt động hay đã hỏng?

Cách kiểm tra SPD còn hoạt động hay đã hỏng? 

Sau mỗi mùa mưa giông hoặc sau nhiều năm sử dụng, rất nhiều chủ đầu tư và kỹ thuật bảo trì đều đặt ra cùng một câu hỏi: SPD còn hoạt động hay đã hết khả năng bảo vệ? 

Nếu không kiểm tra đúng cách, thiết bị chống sét lan truyền có thể đã mất khả năng bảo vệ nhưng vẫn được giữ lại trong hệ thống, làm tăng nguy cơ hư hỏng thiết bị điện khi có xung sét.

Bài viết này sẽ hướng dẫn các bước kiểm tra SPD đơn giản, nhanh chóng và đúng kỹ thuật. 

Sau khi đọc xong bài viết này, bạn sẽ biết được: 

• Khi nào cần kiểm tra SPD. 
• Cách nhận biết SPD còn hoạt động hay đã hỏng. 
• Khi nào nên thay SPD để đảm bảo hệ thống chống sét lan truyền luôn hoạt động hiệu quả. 

Khi nào cần kiểm tra SPD? 

Không nên chờ đến khi thiết bị điện bị hỏng mới kiểm tra SPD. 

Nên kiểm tra trong các trường hợp sau: 

• Sau các trận mưa giông lớn.  
• Sau khi hệ thống chịu xung sét trực tiếp hoặc lan truyền.  
• Trong mỗi đợt bảo trì định kỳ.  
• Khi phát hiện thiết bị điện hoạt động bất thường.  

Việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm SPD suy giảm khả năng bảo vệ trước khi xảy ra sự cố. 

Cách kiểm tra SPD bằng đèn chỉ thị 

Đây là phương pháp nhanh và được sử dụng phổ biến nhất. 

Thông thường: 

Lưu ý: Quy ước màu sắc có thể khác nhau giữa các hãng. Khi kiểm tra SPD, luôn đối chiếu tài liệu kỹ thuật (datasheet hoặc hướng dẫn sử dụng) của đúng model đang lắp đặt. 

Kiểm tra relay cảnh báo từ xa (Remote Contact) 

Nhiều SPD công nghiệp được trang bị tiếp điểm cảnh báo từ xa. 

Khi SPD bị hỏng, relay sẽ thay đổi trạng thái để gửi tín hiệu về: 

• PLC   
• BMS   
• SCADA   
• Tủ điều khiển  

Nếu hệ thống có relay cảnh báo nhưng không kiểm tra định kỳ, người vận hành có thể không biết SPD đã mất khả năng bảo vệ. 

Có nên dùng đồng hồ đo để kiểm tra SPD? 

Đây là hiểu lầm rất phổ biến. 

Đồng hồ vạn năng không thể đánh giá đầy đủ khả năng chống sét của SPD. 

Thiết bị chỉ giúp kiểm tra một số dấu hiệu cơ bản như: 

• Đấu nối.  
• Tiếp điểm relay.  
• Hiện tượng chập hoặc đứt.  

Khả năng cắt xung sét của SPD chỉ có thể đánh giá chính xác bằng thiết bị chuyên dụng hoặc theo khuyến nghị của nhà sản xuất. 

-> Tham khảo:  Thiết bị đọc dữ liệu SPD PCS-CS-D – OBO (Đức).

Khi nào cần thay SPD? 

Không nên đợi đến khi SPD cháy hoàn toàn mới thay thế. 

Nên thay mới khi: 

Những sai lầm phổ biến khi kiểm tra SPD 

Nhiều hệ thống chống sét lan truyền mất hiệu quả do các lỗi sau: 

• Chỉ quan sát đèn báo mà không kiểm tra toàn bộ hệ thống.  
• Không kiểm tra relay cảnh báo.  
• Không kiểm tra sau các trận giông lớn.  
• Tiếp tục sử dụng SPD đã hết tuổi thọ.  
• Cho rằng SPD có thể sử dụng vĩnh viễn.  

Đây là những nguyên nhân khiến nhiều công trình vẫn bị hư hỏng thiết bị dù đã lắp đặt SPD. 

Góc kỹ sư Tân Tiến 

Trong quá trình bảo trì hệ thống chống sét tại nhà máy, tòa nhà và công trình công nghiệp, kỹ sư Tân Tiến ghi nhận nhiều trường hợp SPD vẫn hiển thị đèn xanh nhưng hệ thống đấu nối bị lỏng hoặc relay cảnh báo không còn hoạt động. 

Vì vậy, việc đánh giá SPD nên kết hợp giữa kiểm tra trực quan, kiểm tra đấu nối và kiểm tra toàn bộ hệ thống chống sét lan truyền thay vì chỉ dựa vào màu sắc đèn chỉ thị. 

Checklist kiểm tra SPD 

Kết luận 

Kiểm tra SPD định kỳ là công việc đơn giản nhưng rất quan trọng để đảm bảo hệ thống chống sét lan truyền luôn hoạt động hiệu quả. 

Đừng chỉ kiểm tra khi xảy ra sự cố. Một vài phút kiểm tra định kỳ có thể giúp bảo vệ toàn bộ hệ thống điện và thiết bị có giá trị lớn. 

Thực tế cho thấy, cách kiểm tra SPD còn hoạt động đúng kỹ thuật sẽ giúp phát hiện sớm thiết bị suy giảm khả năng bảo vệ, từ đó thay thế kịp thời và giảm đáng kể rủi ro do sét lan truyền. 

Thực tế cho thấy, cách kiểm tra SPD còn hoạt động đúng kỹ thuật giúp phát hiện sớm thiết bị suy giảm khả năng bảo vệ và thay thế kịp thời trước khi xảy ra sự cố.